Geschiedenis van Nederland
De geschiedenis van Nederland laat zien hoe het land is ontstaan, bestuurd werd en veranderde in een democratische rechtsstaat.
Voor het KNM-examen is het belangrijk dat je de grote gebeurtenissen begrijpt en weet wat hun invloed was op Nederland van nu.
Nederland vóór de onafhankelijkheid
In de middeleeuwen bestond Nederland nog niet als één land.
Het gebied bestond uit verschillende gewesten, zoals Holland, Zeeland en Brabant.
Deze gewesten stonden lange tijd onder buitenlandse heerschappij.
In de 16e eeuw hoorde Nederland bij het Spaanse Rijk.
De Spaanse koning Filips II bestuurde Nederland vanuit Spanje.
Veel Nederlanders waren ontevreden omdat:
- zij hoge belastingen moesten betalen
- zij weinig vrijheid hadden
- de Spaanse koning het katholieke geloof oplegde
De Tachtigjarige Oorlog (1568–1648)
Door deze ontevredenheid begon de Opstand tegen Spanje, ook wel de Tachtigjarige Oorlog genoemd.
Willem van Oranje werd de leider van de opstand.
Hij streed voor:
- vrijheid van godsdienst
- meer zelfstandigheid voor de gewesten
De oorlog duurde lang en had grote gevolgen:
- veel geweld en armoede
- steden werden verwoest
- mensen vluchtten
Uiteindelijk werd Nederland onafhankelijk van Spanje.
De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
Na de opstand ontstond de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.
Nederland was toen geen koninkrijk, maar een republiek zonder koning.
De macht lag bij:
- regenten (rijke bestuurders)
- de Staten-Generaal
Dit was bijzonder in Europa, want de meeste landen hadden toen een koning.
De Gouden Eeuw (17e eeuw)
In de 17e eeuw beleefde Nederland de Gouden Eeuw.
Nederland werd rijk door handel, scheepvaart en kolonies.
Belangrijke kenmerken:
- wereldwijde handel via de VOC
- groei van steden zoals Amsterdam
- beroemde kunstenaars zoals Rembrandt
- ontwikkeling van wetenschap en techniek
Maar de Gouden Eeuw had ook negatieve kanten:
- slavernij
- uitbuiting van koloniën
- ongelijkheid
De Franse tijd en de Franse Revolutie
Aan het einde van de 18e eeuw kwam de Franse Revolutie.
In Frankrijk wilden mensen:
- vrijheid
- gelijkheid
- inspraak van het volk
Deze ideeën bereikten ook Nederland.
In 1795 werd Nederland bezet door Frankrijk.
Nederland werd tijdelijk een koninkrijk onder Napoleon.
De Franse tijd had grote invloed:
- iedereen werd gelijk voor de wet
- oude privileges verdwenen
- er kwam één centraal bestuur
- wetten werden duidelijk vastgelegd
Veel moderne regels in Nederland komen uit deze periode.
Het ontstaan van het Koninkrijk Nederland (1815)
Na de nederlaag van Napoleon werd in 1815 het Koninkrijk der Nederlanden opgericht.
Nederland kreeg:
- een koning (Willem I)
- een grondwet
- een centrale overheid
Nederland werd een constitutionele monarchie:
de koning moest zich aan de grondwet houden.
De Grondwet van 1848
In 1848 werd de grondwet sterk veranderd door Thorbecke.
Dit was een heel belangrijk moment, omdat:
- de macht van de koning kleiner werd
- het parlement meer macht kreeg
- ministers verantwoordelijk werden
- Nederland een echte parlementaire democratie werd
Vanaf dat moment had het volk indirect invloed op het bestuur.
De koloniale geschiedenis en onafhankelijkheid
Nederland had lange tijd kolonies, zoals:
- Indonesië
- Suriname
- de Caribische eilanden
Na de Tweede Wereldoorlog veranderde dit.
- Indonesië werd onafhankelijk in 1945
- Suriname werd onafhankelijk in 1975
Deze onafhankelijkheid had grote gevolgen:
- migratie naar Nederland
- culturele diversiteit
- nieuwe relaties tussen landen
De Caribische eilanden horen nog steeds bij het Koninkrijk der Nederlanden.
De Tweede Wereldoorlog (1940–1945)
In 1940 werd Nederland bezet door Duitsland.
Gevolgen:
- Jodenvervolging
- honger en armoede
- veel slachtoffers
- verzet tegen de bezetter
Nederland werd bevrijd op 5 mei 1945.
De Holocaust en herdenken
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden miljoenen Joden vermoord door het naziregime.
Dit wordt de Holocaust genoemd.
Ook in Nederland werden veel Joden vervolgd, gedeporteerd en vermoord.
Dit is een zeer gevoelig en belangrijk onderdeel van de Nederlandse geschiedenis.
Daarom herdenkt Nederland elk jaar:
- 4 mei: Dodenherdenking
- 5 mei: Bevrijdingsdag
Op 4 mei herdenken mensen de slachtoffers van oorlog en geweld.
Op 5 mei vieren mensen de vrijheid.
Na de oorlog: wederopbouw en Europa
Na de oorlog werd Nederland opnieuw opgebouwd.
Belangrijke ontwikkelingen:
- sociale zekerheid
- economische groei
- samenwerking met andere landen
Nederland werd lid van de Europese Unie.
In 2002 werd de euro ingevoerd.
Nederland is nu:
- een democratische rechtsstaat
- een constitutionele monarchie
- een multiculturele samenleving
Belangrijke woorden (KNM)
| Woord | Betekenis |
|---|---|
| Tachtigjarige Oorlog | Oorlog tegen Spanje |
| Willem van Oranje | Leider van de opstand |
| Republiek | Land zonder koning |
| Gouden Eeuw | Tijd van handel en rijkdom |
| Franse Revolutie | Strijd voor vrijheid en gelijkheid |
| Grondwet | Belangrijkste wet |
| Constitutionele monarchie | Koning met beperkte macht |
| Kolonie | Gebied bestuurd door een ander land |
| Onafhankelijkheid | Zelfstandig land worden |
| Wederopbouw | Herstel na oorlog |
Verder leren
Oefen KNM: Oefenvragen – Geschiedenis van Nederland
Oefenvragen – Geschiedenis van Nederland